وضعيت سياسي، اجتماعي و فرهنگي يهود در اروپا

تاريخچه حضور يهوديان در اروپا

پس از ظهور حضرت عيسي(ع) و اهانت قوم يهود به مقام ايشان، قيصر روم به فلسطين حمله کرد و در حمله به بيت‌المقدس براي فتح اين شهر، بسياري از مردم و از جمله يهوديان را به قتل رساند و تعدادي را نيز اسير کرد. جنگجويان فاتح، اسيران را با خود به روم بردند و همين مسئله باعث باز شدن پاي يهوديان به اروپا گرديد.

ازدياد نسل و جابه‌جايي در بين بلاد مختلف، منجر به پراکندگي اين قوم در سطح قاره اروپا گرديد. در قرن هشتم ميلادي نيز عده زيادي از مردم نواحي بين درياي خزر و درياي سياه يعني روسيه مرکزي و جنوبي به يهوديت گرويدند که به «خزرهاي ترک» معروف شدند و در حال حاضر رقمي در حدود ۹ درصد از يهوديان اروپا و آمريکا و بخش قابل توجهي از جمعيت يهودي سرزمين‌هاي اشغالي از نسل همين گروه مي‌باشند.

يهوديان از همان ابتدا به مشاغلي چون پيشه‌وري، تجارت (به‌خصوص در زمينه منسوجات)، زيورآلات و در دوره‌هاي بعد صرافي و بانکداري مشغول شدند. يهوديان در کشورهاي اروپايي و به‌طور کلي در محيطهاي محل سکونت خود، همواره يک نوع زندگي درون‌گرا و بسته‌اي داشته‌اند و بزرگان اين قوم ايشان را از اختلاط و آميزش با ملت‌هاي ديگر منع مي‌نموده‌اند.

ديدگاه اروپاييان نسبت به يهوديان

آنچه از مطالعه متون تاريخي برمي‌آيد، ملت‌هاي اروپايي هيچ‌گه به ديده مثبت به يهوديان نمي‌نگريسته‌اند و به دلايلي که بدان اشاره خواهيم کرد، قوم يهود همواره در انزوا و حاشيه به‌سر برده است.

يکي از دلايل مهمي که در تقويت اين ديدگاه موثر بوده است، اعتقادات مذهبي مسيحيان مي‌باشد که يهوديان را به‌عنوان قومي که پيامبر ايشان حضرت مسيح را مصلوب ساخت و به ساحت اين رسول الهي اهانت نمود، قومي خائن و گناهکار مي‌دانند، از سوي ديگر وجود ديدگاه‌هايي در بين يهود مانند برگزيده بودن از جانب خداوند (در عين وجود صفات رذيله متعدد در ميان اين قوم)، پست شمردن ملل غير يهودي، فساد، مخفي‌کاري، خيانت، رباخواري و زراندوزي و... باعث به‌وجود آمدن ديدگاهي منفي از يهوديان در بين مسيحيان شده بود، اين ديد منفي به‌واسطه برخي اقدامات يهوديان از جمله مسموم نمودن آب شرب شهر (که نمونه‌هاي آن در انگلستان و آلمان اتفاق افتاد) و يا به قتل رساندن کودکان مسيحي براي استفاده از خونشان در مراسم مذهبي تقويت مي‌شد. وجود تصاويري از يهوديان با بيني‌هاي کج و معوج و چنگال‌هاي خون‌چکان در قرون گذشته مويد اين نظر است.

در کنار ديدگاه منفي مسيحيان نسبت به يهوديان، ديدگاه مشابهي از جانب يهوديان نسبت به مسيحيان به‌وجود آمد. هر چيزي که تعلق به يهوديان داشت، در نظر مسيحيان ناهنجار آمد و نظير همين ديدگاه از جانب يهوديان نسبت به مسيحيان به‌وجود آمد و اين مسئله کم‌کم تبديل به ايجاد تنش بين ايشان گرديد.

برخي از دولت‌هاي اروپايي از قرن سيزدهم ميلادي يهوديان را وادار به نصب علائمي بر روي لباس خود نمودند تا از غيريهوديان باز شناخته شوند. در طول سال‌هاي مختلف، به کرات تعرضاتي به جان يهوديان صورت مي‌گرفت. برخي از اين درگيري‌ها ازجانب مردم و برخي توسط حکومت‌ها و در واکنش به خلاف‌کاري‌هاي ايشان انجام مي‌شد. اين اقدامات گاه به‌صورت ضرب و جرح و کشتار و گاهي نيز به صورت محصور نمودن آن‌ها در محله‌هاي مخصوص و يا تبعيد و اخراج از کشور صورت مي‌گرفت.

از موارد مخالفت حکومت‌ها با يهوديان مي‌توان به انگلستان اشاره نمود که در اواخر قرن سيزده ميلادي و در روزهاي پاياني جنگ‌هاي صليبي، به‌دنبال بالا گرفتن احساسات ضديهودي، همه يهوديان از اين کشور اخراج گرديدند و يا در فرانسه که در فاصله سال‌هاي ۱۳۰۶ تا ۱۳۴۹ در سه نوبت يهوديان اخراج گرديدند. در اسپانيا نيز با به قدرت رسيدن مسيحيان در سال ۱۴۸۳ دستور اخراج يهوديان صادر گرديد. چنانکه از مطالعه تاريخ برمي‌آيد، مردم و دولت‌ها چنان از دست اقدامات يهوديان به ستوه مي‌آمده‌اند که اخراج يا اقدام بر عليه يهوديان را فسادستيزي و نه يهودستيزي مي‌دانستند.

در سال ۱۹۰۲ در روسيه اوراقي انتشار يافت که در آن به برنامه‌هاي پشت پرده و خطرناکي به‌عنوان اهداف سياسي يهوديان براي تسلط بر جهان اشاره شده بود. در اين نوشتارها که به «پروتکل‌هاي يهود» معروف گرديد، صريحا روش‌هاي يهوديان از زبان خودشان براي تحميق ملت‌ها و تسلط بر ايشان بيان شده بود که از جمله آن مي‌توان به ترويج فساد و بي‌بند و باري، در دست گرفتن رسانه‌هاي گروهي، سلطه اقتصادي، مبارزه با اديان و... اشاره نمود.

انتشار اين اوراق، که سخنان «اسکار لوي» يهودي، که سال‌ها قبل گفته بود «پادشاه اخلال‌گران، فتنه‌انگيزان و جلادان جهل، ماه هستيم» را به ذهن متبادر مي‌کرد، خشم مردم روسيه را برانگيخت و موجب حمله به يهوديان به‌عنوان مفسدين گرديد که در نتيجه آن، تعدادي از ايشان به قتل رسيدند، که البته در مراحل بعدي و به دنبال افزايش فعاليت سياسي يهوديان، استفاده ابزاري زيادي از آن به‌عمل آمد.

علاوه بر دلايلي که در ابتداي اين بحث در رابطه با علل بروز تفکر و اقدامات ضد يهودي ذکر گرديد، خود انديشمندان يهود نيز بارها بر نقش بلاترديد يهوديان در ايجاد و يا دامن زدن به احساسات ضديهودي تاکيد دارند. «برنارد لازار» يکي از برجسته‌ترين انديشمندان يهودي است که امروزه انجمني يهودي در فرانسه به نام وي فعاليت سياسي و اجتماعي دارد. وي که در اولين کنگره صهيونيست‌ها نيز نقش فعالي را برعهده داشت، در مورد دليل وجود تفکر ضديهودي چنين مي‌گويد:

«دليل تفکر ضديهودي در تاريخ از ابتدا تا به امروز اين بود که يهودي موجودي غيراجتماعي بوده است. بروز تفکر يهودستيزي علل مذهبي، ملي و اقتصادي دارد. يهوديان در همه جا و هميشه خود را قومي برگزيده و بالاتر از اقوام ديگر مي‌دانستند».

هر چند يهوديان در حال حاضر در صدد جبران و تغيير اين ديدگاه هستند لکن با وجود گذشت قرن‌ها، هنوز هم اين ديدگاه در بين اروپاييان وجود دارد و به‌خاطر حمايت بسياري از يهوديان از رژيمي که هر روز به جنايت تازه‌اي در سرزمين‌هاي اشغالي دست مي‌زند، افزايش نيز مي‌يابد.

بد نيست در همين جا به نتيجه يک نظرسنجي که در آوريل ۲۰۰۱ توسط کميته يهوديان آمريکا انجام شده است اشاره نماييم. در اين تحقيق از مردم کشورهاي اروپايي سوال مي‌شد که آيا حاضر به پذيرفتن يک يهودي به‌عنوان همسايه خود مي‌باشند يا خير؟ در لهستان ۳۱ درصد مردم با اين مسئله مخالف بودند. در اتريش ۲۶ درصد و در کشورهاي روسيه و‌ آلمان به ترتيب ۲۴ و ۲۲ درصد مردم ترجيح مي‌دادند که يک يهودي همسايه ايشان نباشد.

شوراي اروپايي جوامع يهودي

شوراي اروپايي جوامع يهودي موسوم به ECJC، يک سازمان غيردولتي است که مجموعه‌اي قريب به شصت سازمان غيردولتي يهودي ديگر را گردهم آورده و شبکه‌اي قدرتمند را در اروپا به‌وجود آورده است.

اين شورا با هدف تمرکز سازمان‌ها و تشکل‌هاي يهودي اروپا که عمدتا فعاليت‌هايي در حوزه رفاه اجتماعي، آموزش رسمي و غيررسمي، تعليم و تربيت و... دارند، در سال ۱۹۶۸ ميلادي تاسيس گرديد. از دهه نود و با شدت گرفتن و پويا شدن فعاليت‌هاي سازمان‌هاي غيردولتي در اروپا، اين تشکل نيز به بسط و توسعه سازمان و فعاليت‌هاي خود پرداخت و از سال ۱۹۹۵ با تشکيل مجامع عمومي، سمينار و برگزاري اردوهاي مختلف براي اعضا به‌ويژه جوانان يهودي، وارد مرحله جديدي از فعاليت شد و مقر آن نيز اخيرا و با گسترش فعاليت‌ها از پاريس به شهر زوريخ در سوئيس منتقل گرديد.

در راس کادر مديريتي اين تشکل، رياست سازمان قرار دارد و پس از وي سه معاون، مديريت کميته اجرايي، مسئول امور مالي و مدير اجرايي قرار مي‌گيرند. رياست شورا در حال حاضر برعهده «ژاکوب بناتوف» که يک يهودي ايتاليايي است، مي‌باشد.

شوراي اروپايي جوامع يهود، به تناسب فعاليت‌هايي که دارد اقدام به تاسيس بخش‌ها و گروه کارهاي مختلفي نموده است تا به اين فعاليت‌ها نظم و سمت و سو ببخشد. سه بخش عمده اين سازمان که برنامه‌هاي متنوعي براي به صحنه کشاندن گروه‌هاي مختلف سني يهودي به فعاليت مشغول است عبارت‌اند از «ياخاد»، «ميفگاش» و «هازاک» که دو بخش اول به برنامه‌ريزي براي جوانان و نوجوانان يهودي مشغول است و بخش سوم که جديدتر مي‌باشد نيز، سنين بالاتر را پوشش مي‌دهد. بخش‌هاي ديگري چون آموزش و صندوق رفاه يهوديان اروپا نيز به‌عنوان بخش‌هاي سازماني شورا مشغول به فعاليت مي‌باشند.

اعضاي شوراي اروپايي جوامع يهودي را تشکل‌هاي فعال در زمينه‌هاي رفاه اجتماعي، فرهنگي و آموزشي و همچنين سياسي تشکيل مي‌دهند که هر کدام در يک کشور اروپايي به فعاليت مشغولند. تعداد اعضاي رسمي ECJC در حال حاضر ۵۸ تشکل يهودي از ۳۷ کشور اروپايي است که برخي از اين تشکل‌ها، اصلي‌ترين نهاد يهودي کشور خود مي‌باشند.

علاوه بر اعضاي اصلي، سازمان‌هايي نيز با عنوان «عضو همکار» با اين شورا همکاري مي‌نمايند که عبارت‌اند از:

اتحاديه دانشجويان يهودي اروپا، مرکز اروپايي رهبري يهوديان موسوم به «لعتيد اروپا»، موسسه بين‌المللي مطالعات و فرهنگ يهودي، شوراي جهاني خدمات‌رساني همگاني يهوديان، کنفدراسيون جهاني مراکز جامعه يهوديان، انجمن اروپايي دبيران ارشد مدارس يهودي.

اين شورا، در اساسنامه خود اهداف و برنامه‌هايي را اعلام نموده که عبارت‌اند از:

افزايش آگاهي رهبران جوامع يهودي نسبت به همکاري با اروپايي‌ها براي تضمين شرکت کامل آن‌ها در نهادهاي اروپايي.

انجام فعاليت‌هايي با ماهيت غيرسياسي.

در راستاي انجام برنامه‌هاي فوق، اين نهاد، اولويت‌هايي را براي خود مشخص نموده است، اين برنامه‌ها عبارت‌اند از:

آغاز و هماهنگي برنامه‌هاي جديد.

تشکيل صندوق رفاه يهوديان اروپا.

شوراي اروپايي جوامع يهود، هر ساله اقدام به پرپايي يک مجمع عمومي مي‌نمايد که در آن معمولا تصميمات مهم و موثري براي جوامع يهودي اروپا اتخاذ مي‌گردد و برخي انتصابات نيز در قابل انتخابات در همين نشست صورت مي‌پذيرد. اين شورا با معرفي خود در سال ۱۹۹۹ به‌عنوان يک تشکل فراگير يهوديان اروپا، اقدام به برگزاري يک مجمع عمومي براي نمايندگان يهوديان کشورهاي اروپايي و با شرکت افرادي از خارج از اروپا، (ايالات متحده، اسرائيل و مراکش) نمود و اين برنامه را «اولين مجمع عمومي يهوديت اروپا» نام نهاد و نظير اين برنامه را در سال ۲۰۰۱ نيز برگزار نمود.

در فهرست ماموريت‌هاي ECJC به برقراري روابط با نهادهاي اروپايي نيز تاکيد فراوان شده است از جمله اين‌که گفته شده است:

«شوراي اروپايي جوامع يهودي قصد دارد از طرف سازمان‌هاي غيردولتي يهودي با اتحاديه اروپا و شوراي اروپا رابطه برقرار سازد تا به‌طور کامل در پديد آمدن اروپاي جديد سهيم باشد و تاثير تصميمات حاصله از نهادهاي اروپايي بر زندگي و سازمان‌هاي غيردولتي يهوديان را بهتر درک کند».

شوراي اروپايي جوامع يهود در سال‌هاي اخير و به دنبال گسترش فعاليت‌هايش در سطح اروپا خود را به‌عنوان نماينده ۵/۲ ميليون يهودي اروپا در برابر نهادهاي اروپايي معرفي نموده است. هر چند اهداف اصلي اين شورا ظاهرا تامين امور رفاهي و اجتماعي يهوديان در اروپا اعلام شده، لکن عملکرد اين سازمان نشان‌دهنده سياسي بودن آن است، آموس لوزاتو، رئيس شوراي يهوديان ايتاليا و عضو اين شورا در همايش سال گذشته سازمان ابراز اميدواري کرد که يهوديان اروپا به سمت سياسي شدن گام بردارند. خود وي نيز از فعالان صهيونيست در تلاش براي تاثيرگذاري بر راي دادگاه ج.ا.ا. در خصوص متهمان جاسوسي به نفع اسرائيل بوده است.

در اجلاس اين سازمان که در خرداد ماه ۱۳۸۰ و با حضور بيش از ۷۰۰ يهودي سرشناس در اسپانيا برگزار گرديد، «ژاکوب بناتوف» رياست اين شورا در بيانيه‌اي خطاب به شارون اعلام نمود:

«... ما نمايندگان يهوديان اروپا، خشم خود را نسبت به اقدام اخير تروريست‌هاي فلسطيني عليه مردم اسرائيل اعلام مي‌داريم؛ ضمن اين‌که آمادگي و عزم راسخ خود را براي همراهي و همکاري با اسرائيل جهت مبارزه با تروريسم و خشونت و نيز پيگيري خواست ديرينه اين کشور، براي دست‌يابي به صلحي عادلانه و پايدار اعلام مي‌نماييم».

در همين گردهمايي، قطعنامه‌اي در خصوص بحران خاورميانه نيز به تصويب رسيد که بخشي از موارد آن به قرار ذيل است:

«ما، نمايندگان يهوديان شرکت‌کننده در مجمع عمومي شورا، همبستگي ناگسستني خود را با دولت اسرائيل که با موجي از ترور بي‌رحمانه و انواع خشونت از سوي فلسطيني‌ها و حاميان آن‌ها روبه‌روست اعلام مي‌داريم و تاسف و تاثر خود را نسبت به اظهارات وقيحانه بشار اسد نسبت به يهوديان و همچنين بدگويي رسانه‌هاي عربي، به‌خصوص مصر عليه يهوديان ابراز مي‌داريم».

(رئيس‌جمهور سوريه در ملاقات با پاپ ژان پل دوم در سوريه اظهار داشته بود که جنايات صهيونيست‌ها در کشتار مردم بي‌دفاع فلسطين را مي‌توان با اقدامات نازي‌ها مقايسه کرد).

شوراي اروپايي جوامع يهود با لابي يهوديان اروپا که تحت پوشش «مرکز اخبار و اطلاعات يهوديان اروپا» فعاليت مي‌کند، ارتباط دارد. مقر اين لابي که کمتر نامي از آن شنيده مي‌شود در بروکسل قرار دارد و تا کنون فعاليت‌هاي زيادي به نفع يهوديان اروپا و نيز اسرائيل انجام داده است.

ارتباط و همکاري اين تشکل‌ با سازمان‌هاي مهم و موثري چون شوراي اروپا، کميته يهوديان آمريکا، سازمان اتحاد جوامع يهود، کميته توزيع مشترک يهوديان آمريکا، مرکز اطلاعات و اخبار يهوديان اروپا (لابي صهيونيستي اروپا)، کنگره يهوديان اروپا و... نيز قابل توجه و تعمق مي‌باشد.

کنگره جهاني يهود در ارديبهشت ماه سال ۱۳۸۱ اقدام به برگزاري نشستي اضطراري در رابطه با يهودستيزي در بروکسل نمود و خواستار فعاليت بيشتر اين لابي گرديد. جاکوب بناتوف، رئيس شوراي اروپايي جوامع يهودي که در اين برنامه حضور داشت اعلام نمود که استفاده از لفظ «لابي» براي اين تشکل به مصلحت نيست چرا که اين نام، مداخله در دولت‌ها را تداعي مي‌نمايد بنابراين ما نام اين سازمان را مرکز اطلاع‌رساني مي‌گذريم.

مشاهده مي‌گردد که يهوديان در بدو امر و قبل از نهادينه شدن لابي و اهرم‌هاي قدرتشان، با احتياط تمام قدم برداشته و تلاش مي‌کنند، حساسيت ديگران را برنيانگيزند، لکن پس از شکل‌گيري اين اهرم‌ها، صراحتا به اين قدرت اعتراف و حتي افتخار مي‌نمايند. چنانکه سازمان ايپک اکنون از خود به‌عنوان «لابي سياسي يهوديان آمريکا» ياد مي‌کند و از بار منفي که واژه لابي در قاموس سياسي و افکار عمومي به همراه دارد، ابايي ندارد.

يکي از آخرين فعاليت‌هايي که اين شورا با همکاري کنگره يهوديان اروپا و سازمان «بناي بريت اروپا» (که نمايندگي يک ارگان ماسوني يهوديان مي‌باشد) به انجام رسانده است، برگزاري راهپيمايي عظيمي در حمايت اسرائيل و نيز عليه اقدامات ضديهودي مي‌باشد که در خرداد ماه ۸۱ در بروکسل برگزار گرديد. اين برنامه، به فاصله کمتر از يک ماه از نشست اضطراري کنگره جهاني يهود در بروکسل صورت مي‌پذيرد که نشانه همبستگي و عزم سازمان‌هاي يهودي اروپا و آمريکا در دوره جديد فعاليت‌هايشان مي‌باشد.

فعاليت‌هاي شورا در راستاي اهداف صهيونيسم

يکي از مهم‌ترين تاکيداتي که سازمان‌هاي صهيونيستي و انديشمندان يهود براي توفيق در اهداف خود دارند، حفظ وحدت و قوميت يهود، به‌عنوان بازيگران برنامه‌هاي صهيونيستي مي‌باشد. از طرفي بنيان‌هاي ديني و فرهنگي يهوديت سال‌هاست که رو به سستي و افول نهاده که اين مسئله در کشورهاي اروپايي و متاثر از محيط بيشتر مشهود است و خطري براي برقراري انسجام قومي در بين يهوديان و در نهايت صهيونيسم به‌شمار مي‌رود.

رسالتي که سازمان‌هاي صهيونيستي در سال‌هاي اخير به عهده گرفته و بسيار هم در اين زمينه فعال شده‌اند عبارت است از حفظ قوام و تقويت فرهنگ ـ و نه لزوما دين ـ يهود به‌عنوان تنها عامل نگه‌دارنده يهوديان در کنار يکديگر و جلوگيري از جذب ايشان در ملت‌هاي محل سکونت خود. اين فعاليت دقيقا همان ايده هرتصل در غير قابل جذب بودن يهوديان در ميان ديگر ملت‌ها و نيز در راستاي نظريه «احياي فرهنگي» احد هاعام مي‌باشد که در بخش اول بدان اشاره گرديد.

حال با توجه به اين‌که سازمان‌هاي صهيونيستي که عمده فعاليت ايشان سياسي و لابي‌گري مي‌باشد و امکان ارتباط مستقيم آن با تک‌تک يهوديان کمتر است، نمي‌توانند به خوبي اين نقش را ايفا نمايند، سازمان‌هايي چون شوراي اروپايي جوامع يهود اين وظيفه را برعهده گرفته‌اند و با توجه به گستره وسيع فعاليت اين تشکل، مي‌توان آن را جزو اصلي‌ترين سازمان‌هاي فعال در اين زمينه دانست. مکانيزم اين سازمان در به صحنه کشاندن يهوديان منزوي در مرحله اول با محمل امکانات و رفاه اجتماعي مي‌باشد که در مرحله بعد به فرهنگ يهود و نهايتا آشناسازي و ايجاد انگيزه در ايشان در جهت آرمان‌هاي صهيونيسم و همچنين اسرائيل منتهي مي‌گردد.

فعاليت‌هاي شورا در حمايت از اسرائيل

فعاليت‌هايي که از جانب شورا در جهت منافع اسرائيل صورت مي‌پذيرد و بيشتر صورتي غيرمستقيم دارد به‌طور خلاصه بدين شرح مي‌باشد.

2-جذب مهاجر از اروپا جهت انتقال به سرزمين‌هاي اشغالي.

/var/www/vhosts/rasad.ir/httpdocs/farsi/ArticleFish/Articles/103.htm

Array
(
    [0] => stdClass Object
        (
            [ArticleFishId] => 107
            [SerialNo] => 103
            [MTitle] => وضعيت سياسي.اجتماعي و فرهنگي يهود در اروپا
            [FTitle] => تاريخچه حضور يهوديان در اروپا 
            [AMTitle] => 
            [AFTitle] => 
            [EMTitle] => 
            [EFTitle] => 
            [ALanguage] => 1
            [TLanguage] => 0
            [ADateS] => 0
            [ADateM] => 0
            [ADateG] => 0
            [Side_NY] => 1
            [Side_NS] => 0
            [Side_B] => 0
            [Side_HY] => 0
            [Side_HS] => 0
            [Side_NE] => 0
            [Side_HE] => 0
            [SourceType] => 3
            [Book] => 0
            [BArticlePageFrom] =>           
            [BArticlePageTo] =>           
            [Magazine] => 0
            [MPublishDateS] => 0
            [MPublishDateM] => 0
            [MPublishDateG] => 0
            [MYear] => 0
            [MNo] => 
            [MSerialNo] => 0
            [MArticlePageFrom] =>           
            [MArticlePageTo] =>           
            [Site] => 2
            [ArticleAddrInSite] => /www.did.ir/document/index.fa.asp?cn=rp00020031008312118
            [FishWriter] => 8
            [WriteDate] => 12/9/2004 0:00:00
            [Confirmed] => 1
            [SupervisorView] => 
            [Abstract] => 
            [AAbstract] => 
            [EAbstract] => 
            [Editted] => 1
            [Degree] => 0
            [Mode] => 0
            [fldFirstPage] => 0
            [fldFPMod] => 0
        )

)